و نيز مطالب او در بارهء خطوط ايرانى قبل از اسلام از اسناد معتبر تاريخ ايران است . اين كتاب بارها در اروپا و ايران و مصر چاپ شده است . فلوگل آن را در 1871 - 72 م در لايپزيك منتشر كرد . 57 - فهرست الطوسى يا الفهرست شيخ الطائفه . . . ( چاپ كلكته 1271 ه . ) : شيخ ابو جعفر - محمد بن حسن بن على معروف به شيخ طوسى ( شيخ الطائفه ) است ( متولد رمضان در طوس 385 ه . ) وى در 408 ه . ق به عراق رفت و به بغداد سكونت گزيد و در سال 648 ه . ق در اختلافات شيعه و سنى بغداد را به سوى نجف اشرف ترك كرد و همان جا در 22 محرم سال 460 ه . ق در گذشت و در مسجدى كه به نام « طوسى » و در ناحيهء شمالى صحن حضرت امير المؤمنين و در كنار مقبرهء علامهء بحر العلوم مدفون شد . او از پايه گذاران مذهب شيعه و حوزهء علميهء نجف اشرف است . اين دانشمند بزرگ ايرانى يكى از پيشوايان مسلم اجتهاد در فقه و اصول است . دو كتاب « التهذيب و الاستبصار » از چهار كتاب اساسى شيعه تدوين او است و همچنين سه كتاب از چهار كتاب عمده و اصلى رجال از آن اوست ( 1 ) . كتاب اول : رجال كشى است ( فوت نيمهء قرن چهارم ) كه شيخ آن را به نام اختيار معرفة - الرجال انتخاب و تلخيص نمود . كتاب دوم نيز « الرجال » يا « الابواب » از طوسى است كه شامل قريب 9800 تن از راويان حديث و سومى رجال نجاشى است و كتاب چهارم همين كتاب الفهرست طوسى است و اين كتاب كهن ترين فهرستى است كه در بارهء كتب شيعه و رجال شيعى باقى مانده است . اين فهرست شامل هم تصنيف است و هم ذكر ( اصل ) يعنى نام مصنف و كسانى كه شيعه‌اند معرفى شده‌اند . كتاب در اصل به ترتيب حروف الفباست و براى هر اسمى بابى منظور شده است . براى اسمهايى كه بيش از يكى نبوده در هر حرفى ، باب جداگانه‌اى به عنوان « باب الواحد » در نظر گرفته است . در اين كتاب بيش از نهصد تن از نويسندگان و مؤلفان و در حدود دو هزار جلد كتاب معرفى شده است . اين كتاب مكرر در ايران و اروپا چاپ شده است و اخيرا در دانشگاه مشهد با مقدمه و فهارس متعدد چاپ اسپرنگر تكثير گرديد ( 1351 ه . ش ) . چاپ نخست آن در 1271 ه . ق 1853 م به وسيلهء اسپرنگر در هندوستان ( بمبئى ) پيش آمد و در سال 1356 ه . آقاى سيد محمد صادق آل بحر العلوم چاپ ديگرى در مطبعهء حيدريه نجف با مقدمه و تصحيح مجدد و فهرستهاى متعدد به ترتيب اصلى كتاب ، فراهم آورد و در سال 1380 ه . ق تجديد طبع شد . - فهرست كتابخانهء عمومى معارف ، تهران ، كتابخانهء ملى . 58 - قرب الاسناد ، للحميرى القمى از : ابو العباس عبد اللّه بن جعفر ابن حسين بن مالك بن جامع حميرى قمى ، شاگرد دو امام جواد و امام عسكرى عليهما السلام ، محدث ، فقيه و راوى موثق . نزديك 240 - 300 كتاب نوشته است ، از روايان دستهء هشتم است . او در 270 يا 290 و اندى به كوفه آمد او يكى از نگارندگان قرب الاسناد است و از ميان كتابهاى او همين بجاى مانده است . در اين كتاب روايتهايى گنجانيده شده است كه خود از امام شنيده باشند و يا به يك واسطه از او گرفته باشند . در اين كتاب 1387 حديث به سندهاى قريب از امام جعفر صادق ( جزء 1 ) و امام موسى كاظم ( جزء 2 ) و امام رضا عليهم السلام ( جزء 3 ) آمده است و پسر او محمد

--> ( 1 ) ج 3 ص 22 ، 23 فهرست مشكوة تأليف دانش پژوه .